PRODUCER Q&A

คนทำดนตรี คือคนบ้า ที่ถูกมองข้าม ในอุตสาหกรรมดนตรี เครดิตและมูลค่าส่วนใหญ่มักจะถูกเทไปที่ “เนื้อร้อง” และ “ทำนองหลัก” (Vocal Melody) เสมอ ในขณะที่คนทำดนตรีหรือโปรดิวเซอร์กลับถูกมองเห็นน้อยมาก และคนที่จมหายไปในความมืดมิดที่สุดก็คือ Sound Engineer ที่คนฟังทั่วไปแทบไม่รู้เลยด้วยซ้ำว่าพวกเขาทำหน้าที่อะไรในเพลง วันนี้เราจะมาขยับขยี้เรื่องนี้ผ่านตัวเลขและความเป็นจริงในการทำงานกันครับ ตัวเลขที่โชว์นี้เป็นตัวเลขที่คิดขึ้นมาเพื่อให้เห็นภาพกันง่าย ๆ หน่อยว่า แต่ละคนมองเพลงหนึ่งเพลงไม่เหมือนกัน โดยจะขอปรียบเทียบสัดส่วนความสำคัญขององค์ประกอบเพลงผ่าน 3 มุมมอง 1. มุมมองของผู้ฟังที่เสพเนื้อร้องเป็นหลัก (Lyric-Oriented) คนฟังกลุ่มนี้ (ซึ่งเป็นคนส่วนใหญ่ในตลาด) จะมองเห็นโครงสร้างเพลงเป็นแบบนี้: 2. มุมมองของผู้ฟังระดับสากล/ภาพรวม (Music-Oriented) คนกลุ่มนี้จะเสพดนตรีแบบเป็นธรรมและไม่โรแมนติไซส์เนื้อร้องจนเกินไป: 3. สัดส่วนหน้างานและความเหนื่อยในการผลิตจริง (The Reality of Production)...

มือกลองที่อยากเป็น Producer จากคนคุมจังหวะ สู่คนที่คุมทั้งเพลงได้ บทความนี้จะพามารู้จักกับ ภุชงค์ บางเลี้ยง นักเรียนจาก Very Cat Sound ที่เดิมทีเติบโตสายดนตรีมาจากการเรียนเอก Perform ตีกลองและทำเป็นอาชีพโดยตรง เขาเคยคิดว่าชีวิตนี้คงไม่ต้องการอะไรไปมากกว่าการเล่นกลองตามผับตามบาร์ จนกระทั่งวันหนึ่งที่เขาเริ่มอยากมีเพลงเป็นของตัวเอง อยากข้ามกำแพงจากการเป็นคนคุมจังหวะ สู่การเป็น Music Producer ที่สามารถควบคุมและดีไซน์ทิศทางของเพลงได้ทั้งหมด มาดูกันครับ จุดเริ่มต้น ช่วงเริ่มต้น ภุชงค์ลองผิดลองถูกทำเพลงด้วยตัวเองผ่านโปรแกรม Cubase และศึกษาเองจาก YouTube แต่งเพลงโดยใช้คอร์ดพื้นฐานทั่วไป แต่ผลลัพธ์ที่ได้กลับจืดชืด ขาดสีสันจนมักจะเกิดคำถามในใจเสมอเวลาฟังเพลงของคนอื่นว่า ทำไมเพลงนั้นใช้คอร์ดแปลก ๆ เติม Tension หรือหยิบคอร์ดยืม คอร์ดนอกคีย์ (Borrow Chords) มาใช้ได้อย่างกลมกล่อมน่าทึ่ง...

เพลงหนึ่งเพลง ไม่ได้มีแค่เนื้อร้องกับทำนอง ในอุตสาหกรรมเพลง เรื่องลิขสิทธิ์เป็นเรื่องหนึ่งที่คนทำเพลงควรจะรู้และเข้าใจประมาณหนึ่ง เพราะหลายคนเข้าใจผิดว่าพอพูดถึงเพลงจะอ้างอิงแค่ลิขสิทธิ์เนื้อร้อง และ ลิขสิทธิ์ทำนองเท่านั้น แต่จริง ๆ แล้วในเพลงหนึ่งเพลง ไม่ได้มีแค่เนื้อร้องกับทำนอง แล้วมันมีอะไรบ้าง มาดูกันครับ ก่อนจะพูดกัน (ในทีนี้จะขอละเว้นลิขสิทธิ์ฝั่งเทคนิคอย่าง ลิขสิทธิ์การบันทึกเสียง หรือลิขสิทธิ์สิ่งบันทึกเสียงออกไปก่อน) โดยในอดีตตอนที่เริ่มร่างกฎหมายลิขสิทธิ์ขึ้นมา เพลงส่วนใหญ่ยุคนั้นยังเป็นดนตรีบรรเลงหรือเพลงคลาสสิกที่มีแต่ตัวโน้ตและทำนองเพียงอย่างเดียว พอต่อมาเริ่มมีเพลงร้องเกิดขึ้น กฎหมายจึงได้เพิ่มคำว่า “เนื้อร้อง” เข้ามาคู่กับ “ทำนอง” ซึ่งในยุคโบราณที่ดนตรียังไม่มีความซับซ้อน โมเดลนี้อาจจะครอบคลุม แต่ในอุตสาหกรรมดนตรียุคปัจจุบัน บริบทของการสร้างสรรค์บทเพลงมันแตกแขนงและซับซ้อนไปไกลเกินกว่าคำจำกัดความเดิม ๆ มาก นิยามที่แท้จริง: 3 องค์ประกอบหลักที่ถูกมองข้าม เพื่อไม่ให้เกิดความสับสนในการสื่อสาร เราจำเป็นต้องแยกแยะโครงสร้างเพลงที่แท้จริงออกเป็น 3 ส่วนหลัก ดังนี้ เนื้อร้อง (Lyrics):...

แผนผัง อัพ LEVEL สู่อาชีพ Music Producer หลายคนที่อยากทำเพลงเป็นอาชีพมักจะสับสนว่าเราต้องเริ่มจากตรงไหน ต้องเล่นดนตรีเก่งระดับเทพ หรือต้องแต่งเพลงให้ได้ก่อนรึเปล่าถึงจะเป็น Music Producer ได้ วันนี้เรามาไขคำตอบผ่านผังที่ Verycatsound ทำให้เห็นภาพกันง่าย ๆ (ดูตามคลิปได้เลย) ถ้าเปรียบสายงานโปรดิวเซอร์เหมือนการเล่นเกม RPG แนววางแผนอย่าง Final Fantasy Tactics (และขอยืม Ref มาทำผังครั้งนี้ด้วย) มันคือการสะสมค่าประสบการณ์ (Exp) ในสายอาชีพนั้น เพื่อขยับอาชีพไปให้ลึกขึ้นในสายเดิม หรือจะข้ามสายอาชีพใกล้เคียง(ทั้งนี้เรื่องชั่วโมงบินในแต่ละสาย จะขอใส่ไว้พอสนุก ๆ อย่ายึดติดมาก) โดย Music Producer จะต้องใช้ทักษะจากหลาย ๆ สายในระดับที่เหมาะสมมารวมกัน...

ดนตรีที่ฟัง พาเราไปเจออะไรบ้าง? มาขอแนะนำรายการใหม่กันหน่อย ใช้ชื่อว่า Producer Life ที่จะพาทุกคนไปซอกแซกดูชีวิตอีกด้านหนึ่งของคนทำเพลง นอกจากเรื่องทำเพลงตรง ๆ กันซะหน่อย ครั้งแรกนี้อยากจะพามาดูของสะสมอย่างแผ่นไวนิล แผ่นซีดีเพลงต่าง ๆ ที่ส่วนตัวเก็บไว้เยอะมาก ๆ ซึ่งก็ไม่แน่ใจว่าจะมีประโยชน์เหมือนเรื่องทำเพลงมากน้อยแค่ไหน แต่บทความนี้อาจช่วยเปิดโลกดนตรีให้ทุกคนได้รู้จักกับศิลปินระดับตำนานทั้งเก่าและใหม่ที่คุณอาจไม่เคยได้ยินชื่อมาก่อนครับ ถ้าใครเคยลองย้อนกลับไปดูของสะสมต่าง ๆ มันคงให้โมเมนต์เหมือนเรานั่งไทม์แมชชีนย้อนกลับไปในตอนนั้นที่เราเพิ่งซื้อและใส่ใจกับมัน ทีนี้ขอพูดเรื่องเกี่ยกวับเทปคาสเซ็ต แผ่นซีดี หรือแผ่นเสียงละกัน สิ่งของเหล่านี้ไม่ได้เป็นแค่ที่เก็บข้อมูลเสียงเพลง แต่เป็นเหมือนที่บันทึกช่วงชีวิตแต่ละยุคสมัยของเราว่า ตอนนั้นเรารู้สึกอะไร กำลังอินกับอะไร และการที่เรายอมลงทุนควักเงินซื้อแผ่นเสียง บัตรคอนเสิร์ต หรือถ้าในยุคนี้ก็ไฟล์ดิจิทัลถูกลิขสิทธิ์ มันคือหลักฐานว่าเราคลั่งไคล้ดนตรีสิ่งนั้นอย่างจริงจัง ซึ่งโมเมนต์การเป็นผู้ซื้อ แบบนี้นี่แหละที่คนทำเพลงทุกคนควรต้องมี เพราะในวันที่เราผันตัวมาทำเพลงขายเอง เราก็ย่อมคาดหวังอยากให้มีคนยอมควักเงินมาสนับสนุนผลงานดนตรีของเราเช่นกัน อินดี้ไทยเบ่งบาน ส่วนตัวที่เริ่มสะสม จะเน้นที่ค่ายดนตรีอิสระกำลังสร้างความแปลกใหม่ให้กับวงการเพลงไทย ตัวชูโรงในใจเลยคือค่าย Bakery...

สำหรับคนที่ก้าวเข้ามาในโลก producer สิ่งหนึ่งที่มักจะเป็นกับดักใหญ่ที่สุดคือ “การอยากทำทุกอย่างพร้อมกัน” ความกระตือรือร้นเป็นเรื่องดี แต่ความพยายามจะคว้าทุกทักษะไว้ในมือตั้งแต่เริ่มต้น มักจะย้อนกลับมาทำลายสิ่งสำคัญที่สุดนั่นคือ การโฟกัสให้ถูกจุด มาดูกันว่าทำไมเราถึงควรโฟกัสกับสิ่งที่ทำให้เป็น producer โดยเฉพาะกันครับ ในยุคที่เราสามารถหาความรู้ได้ง่ายเพียงแค่คลิก YouTube ก็มาพร้อมกับข้อมูลที่มากเกินไปจนทำให้งงได้เหมือนกัน โดยเฉพาะเรื่องการทำเพลงเพราะมีทั้งทฤษฎีดนตรี การเรียบเรียง การมิกซ์ การมาสเตอร์ ที่แต่ละเรื่องก็มีรายละเอียดยิบย่อยไปหมด หรือบางคนพยายามไปเรียนเครื่องดนตรีให้ครบทุกชิ้น ทั้งกีตาร์ กลอง เบส เพื่อหวังว่าจะได้นำมาใช้ในการทำเพลง แน่นอนว่าการเล่นดนตรีเป็นหลายอย่างคือข้อได้เปรียบ แต่นั่นมักจะเป็นทักษะของคนที่มีประสบการณ์มานับสิบปี จนมีเซนส์ในการเลือกใช้โน้ตที่เหมาะสม  สำหรับมือใหม่ที่มัวแต่เสียเวลาฝึกเครื่องดนตรีให้ชำนาญทุกชิ้น หรือหมกมุ่นอยู่กับการมิกซ์เสียงทั้งที่เพลงยังไม่เป็นรูปเป็นร่าง สิ่งเหล่านี้ถือเป็นเรื่องรบกวนมากกว่า เพราะทำให้เราหลุดโฟกัสจากงานหลัก เพราะการจะเชี่ยวชาญเครื่องดนตรีสักชิ้นหรือการมิกซ์เสียงให้หูคมนั้นต้องใช้เวลาฝึกฝนเป็นปี ๆ  สาเหตุหนึ่งที่ทำให้มือใหม่หลงทางไปกับความรู้หรือวิชาต่าง ๆ เพราะไม่รู้ว่าอะไรคือสิ่งจำเป็นจริงๆ ในแต่ละขั้นตอน สำหรับการสร้างสรรค์เพลง จะแบ่งได้เป็น 3...

ถ้าคุณทำเพลงได้เฉพาะตอนมีอารมณ์ คุณยังฝากชีวิตไว้กับอาชีพนี้ไม่ได้ การทำเพลงได้เฉพาะตอนมีอารมณ์ ถือปัญหาหนึ่งของคนที่ก้าวมาเป็น producer มืออาชีพ ถ้าใครยังต้องรอให้แรงบันดาลใจมาถึง หรือทำได้เฉพาะแนวที่ตัวเองถนัดเพียงอย่างเดียว มันอาจจะบ่งบอกว่าเรากำลังทำงานแบบ “ศิลปิน” แต่ยังไม่ใช่ “มืออาชีพ” ที่พร้อมรับโจทย์จากลูกค้าทุกงาน มาเปิดมุมมองการทำเพลง และทบทวนกันดูครับว่าเรากำลังทำเพลงแบบไหน อยากให้เข้าใจว่า นักทำเพลงมืออาชีพถือเป็นงานช่างหรืองานบริการ ที่คล้ายกับงานครีเอทีฟแขนงอื่น ๆ เราต้องรับบรีฟและส่งงานที่ตอบโจทย์ลูกค้าได้ แม้งานนั้นจะไม่ใช่แนวที่ถูกจริตหรือเป็นสิ่งที่ชอบที่สุดก็ตาม ซึ่งมันทำให้วินัยเป็นสิ่งที่ต้องมาก่อนแรงบันดาลใจ เพื่อให้เราสามารถทำงานได้หลากหลายและต่อเนื่อง แต่ถ้าใครตั้งใจเรียนดนตรีเพราะอยากทำเพลงและใส่ความเป็นตัวเองลงไป ก็อาจจะต้องสะสมบารมีชื่อเสียง จนกว่าจะถึงวันที่มีแต่คนจ้างเพราะต้องการผลงานที่มีความเป็นตัวเรา ซึ่งการจะไปถึงขั้นนี้ได้ต้องใช้ความรู้ ความพยายามต่อเนื่อง บางทีเราอาจจะไม่สามารถหารายได้จากอาชีพนี้ได้เลย ถ้าเราแรงบันดาลใจหรือมัวแต่รองานที่อยากทำเท่านั้น ฉะนั้น ถ้าหากอยากเป็นนักทำเพลงอาชีพได้ ง่ายที่สุดคือเราต้องแยกระหว่างงานที่รักกับงานที่ได้เงินออกจากกัน ถ้าโชคดี เราก็อาจจะได้ทำงานที่ความชอบของเราตรงกับความต้องการของตลาด แต่ถ้าไม่ ก็ต้องรู้จักแบ่งสัดส่วนระหว่างการมีพื้นที่ของตัวเองและการมีพื้นที่ของอาชีพที่นำมาซึ่งเงิน ซึ่งแบบนี้ถึงจะดูเป็น producer มืออาชีพ...

ทำไมคน 90% เรียนทำเพลงแล้วไปไม่รอด ? มีหลายคนที่เรียนทำเพลง แต่ยังไม่สามารถทำเพลงออกมาได้ซักที ไม่ใช่ว่าเราไม่มีพรสวรรค์ในการทำเพลง แต่มันอาจเป็นเพราะเรากำลังหลงทิศทางของการเรียนอยู่ นี่คือ 5 เหตุผลสำคัญที่ทำให้คนส่วนใหญ่ไปไม่รอด พร้อมวิธีแก้ไขที่จะช่วยให้ก้าวข้ามขีดจำกัดเดิม ๆ ของการทำเพลง การใช้ DAW หรือปลั๊กอินเก่ง ๆ เป็นเรื่องดี แต่ในการทำเพลงให้ได้ อาจเป็นแค่เรื่องผิว ๆ เมื่อเทียบกับการดีไซน์ดนตรีซึ่งเป็นหัวใจสำคัญมากกว่า ไม่ว่าจะเรื่องโครงสร้างเพลง คอร์ด เสียงประสาน เมโลดี้ หรืออื่น ๆ ถ้ายังแต่งเพลงไม่ได้ การให้ความสำคัญกับทฤษฎีดนตรี คือรากฐานที่มั่นคงกว่าแล้วเมื่อเราเข้าใจดนตรี ถึงจะใช้ DAWs หรือปลั๊กอินต่าง ๆ ในการสร้างหรือจัดการเสียงต่าง ๆ ให้ออกมาเป็นเพลงตามที่คิดไว้ ต่อให้มีความรู้ทฤษฎีดนตรีมากแค่ไหน...

5 สิ่งที่คนเรียนดนตรีเข้าใจผิดเกี่ยวกับการทำเพลง การเป็นนักดนตรีที่เล่นเก่ง หรือเรียนดนตรีมาโดยตรง ไม่ได้การันตีว่าจะทำเพลงออกมาได้ดีเสมอไป แม้ทักษะทางดนตรีจะเป็นแต้มต่อที่ช่วยให้เราเรียนรู้ได้ไว แต่ก็มีกับดักบางอย่างที่ทำให้คนดนตรีมักจะเข้าใจผิดเกี่ยวกับการทำเพลง นี่คือ 5 สิ่งที่คนเรียนดนตรีเข้าใจผิดเกี่ยวกับการทำเพลง ที่ Verycat อยากชวนมาปรับ Mindset กันครับ การมีเทคนิคแพรวพราวไม่ได้แปลว่าเราจะใส่ลูกเล่นนั้นลงไปในเพลงตอนไหนก็ได้ ในการทำเพลงเราไม่ได้ต้องการโชว์ของตลอดเวลา แต่ต้องการความพอดี ซึ่งมันเป็นเรื่องของรสนิยม ที่อาจไม่ได้จากการเล่นดนตรีเก่งอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยการฟังเพลงให้กว้างแม้จะเป็นแนวที่ไม่ชอบก็ตาม เพื่อเปิดโลกให้เห็นการเลือกใช้คอร์ด เมโลดี้ หรือ Sound Design ที่หลากหลาย ถ้าเราติดอยู่กับทักษะเดิม ๆ ที่เราถนัด เพลงของเราก็จะมีแต่ท่าเดิม ที่อาจจะเล่นเก่งแต่ไม่น่าดึงดูด และไม่มีรสนิยม นักดนตรีที่เก่งมาก ๆ พอมาทำเพลง ก็มักจะเผลอใส่โน้ตหรือไลน์ดนตรีตามทักษะตัวเอง จนเพลงดูแน่นเกินไปโดยไม่รู้ตัว ซึ่งถ้ามาถึงจุดนี้แล้ว หัวใจสำคัญจะไม่ใช่แค่การสร้างสรรค์ไลน์ดนตรี...